Dünya Mirası Knossos Sarayı

‘Dünya Mirası’ listesindeki Knossos Sarayı’nın kazılar sonucu ortaya çıkan alt bölümünün üstüne yeni yapılar yapılmış. Bu yapıların taşıyıcı sistemleri ile döşemeleri betonarme, üstelik kolon ve kirişler yeni yapılan duvarlarda net bir şekilde görülüyor. Modern yapım tekniği ve malzemesini saklama gereği duyulmamış​

 

17 Şubat 2024 günkü yazımda sizlere Girit’e yaptığımız geziden bahsetmiş ve gezdiğimiz ören yerleri içinde önemli bulduğum Knossos Ören Yeri’nden bir başka yazımda daha detaylı olarak bahsetmek istediğimi söylemiştim. Bugün sizlere tüm dünyanın ilgisini çeken ve UNESCO tarafından “Dünya Mirası” olarak ilan edilen Knossos Sarayı’ndan bahsetmek istiyorum.

Girit’in ilk çağdaki efsanevi kralı Minos’un başkent Knossos’taki sarayı aynı zamanda Ege Adaları çevresindeki en eski uygarlıklardan biri olan Minos medeniyetinin merkezidir. Minos, Yunan mitolojisinde yer alan bir kişiliktir. Zeus’la Europa’nın üç oğlundan biridir. Kardeşler arasında çıkan kavga sonucu tanrıların kendisinden yana olduğunu söyleyip bir dilekte bulunur. Tanrı Poseidon’dan denizden bir boğa çıkartmasını ister, çıkan bu boğayı tanrılara kurban edeceğini söyler. Ancak daha sonra boğayı kurban etmeyi unutur, kısa süre sonra karısı boğadan hamile kalır ve vücudu insan, kafası boğa olan bir canavar doğurur. Minotauros adı ile bilinen bu yaratık sarayın altına inşa edilen labirente kapatılır. Minos’un, Atina’ya zorla kabul ettirdiği vergi karşılığı olarak her yıl, yedi genç erkek ve yedi genç kız Minotauros’a yiyecek olarak verilmektedir. Gönüllü olarak bu gençlerin arasına karışan Theseus yaratığı öldürür ve bir yolunu bulup labirentten dışarı çıkmayı başarır.

Minos Uygarlığı

Ashmolean Müzesi yöneticisi ve Oxford Üniversitesi hocası olan arkeolog Arthur John Evans, eski sikkelere ve taş mühürlere duyduğu ilgi nedeniyle 1894 yılında Girit’e gider. 1895 yılında “Girit Piktogramları ve Fenike Öncesi Yazı / Cretan Pictographs and Prae-Phoenician Script” isimli kitabını yayımlar. 1896 yılında Yunan Anakarası’ndaki Miken Uygarlığı’nın kökenlerinin Girit’te bulunduğunu ileri süren bir konuşma yapar. 1897 yılında da günümüz Knossos Ören Yeri’nin bulunduğu alanın tümünü satın alır. Bir yıl süren kazı sonucu yaklaşık iki bin metrekarelik alana yayılmış olan saray kalıntılarını gün yüzüne çıkartır. Ortaya çıkan buluntuların boyut ve görkemi, kazı alanının eski bir kültürün merkezi olduğunu göstermektedir. Özellikle bir saray kalıntısı olduğunu düşündüğü yapının zemin kat planının karmaşıklığı, efsanevi kral Minos’un ünlü labirentini çağrıştırdığı için bu uygarlığa “Minos Uygarlığı” adını verir.

Girit’te Neolitik dönem

Arthur John Evans 25 yıl süren kazılar sırasında bulduğu Tunç Çağı kalıntılarının daha alt kotlarında Neolitik Çağ uygarlığına ait izlere de ulaşır. Kesin olmamakla birlikte Erken Minos MÖ 2600-2100, Orta Minos MÖ 2100-1600, Geç Minos ise MÖ 1600-1150 tarihleri arasında varlıklarını sürdürmüşlerdir. Daha sonra ada genelinde yapılan kazılarda Girit’in çeşitli noktalarında MÖ 6500’lere kadar giden Neolitik Çağ buluntularına rastlanır. Bu ilk yerleşimcilerin kökeni konusunda kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Özellikle gelecekte Linear A yazısının çözümlenmesi bize bu konuda daha net bilgiler sunacaktır.

Knossos Sarayı

Knossos Sarayı günümüzde kapladığı yirmi iki bin metrekarelik alanla Girit’te bulunan sarayların en büyüğüdür. MÖ 1400’lü yıllarda çıkan yangınla yerle bir olan bu sarayın yerini kısa süreliğine ağırlığı Yunan Anakarası’nda bulunan Miken Uygarlığı alır. Minos Uygarlığı’nın yarattığı bu saray, Arthur John Evans’ın başladığı kazılar çok sayıda arkeolog tarafından araştırılmaya devam edilir. Ortaya çıkan buluntuların hemen hepsi yapıların zemin kat planlarını ortaya çıkartır. Arthur John Evans döneminde ortaya çıkan buluntuların rekonstrüksiyonuna (yeniden yapımına) başlanır, restitüsyon çalışmaları ne kadar gerçeği yansıtmaktadır bu konuda bir yorum bulunmamaktadır. İlk kez 2002 yılında gezdiğim Knossos Ören Yeri’nde var olmayan bazı yapıların bu gezimde ayağa kaldırıldıklarını, bazılarının içine ortaya çıkan buluntulardan esinlenerek büyük boyutlu duvar resimleri yapıldığını gördüm. Ayağa kaldırılan yapıların gerek istinat duvarlarında gerekse döşemelerinde beton ve betonarme malzeme kullanılmış. Hemen her yapı gezenlerin dikkatini çekmek için yarım bırakılmış. Hemen hepsinde alt bölümü üst bölümüne göre daha dar, parlak kırmızıya boyanmış kolonlar görülüyor. Bu kolonların yapım malzemesi ilk bakışta boyalı olduğu için anlaşılmıyor, ama yapım tekniği nedeniyle betonarme olmalı.

Knossos Ören Yeri’ne, ahşap direklerle çevrelenmiş, üstü sarmaşıklarla kaplı, ahşap bir koridordan giriliyor. Hemen karşınıza “Uzun Koridor” olarak isimlendirilen yapının batı duvarları çıkıyor. Bir ören yeri için oldukça heybetli olan bu duvarların insan boyuna yaklaşan bölümü kazılar sırasında ortaya çıkartılan kalıntılar, üst kısımları ise beton bloklarla tamamlanmış. Bu bölümün iç tarafına geçince dış duvarın betonarme kolon ve kirişlerle takviye edildiğini gördük.

Yeniden Yapım

Minos efsanesini pekiştirmek için sarayın kazılar sonucu ortaya çıkan alt bölümünün üstüne yeni yapılar yapılmış, bu iş öylesine ustalıkla yapılmış ki, çocukluğundan beri mitolojik hikâyeler dinlemekte olan çoğu gezginin hayranlığını uyandırıyor. İki bazen üç katlı olan bu yapıların taşıyıcı sistemleri ile döşemeleri betonarme, üstelik kolon ve kirişler yeni yapılan duvarlarda net bir şekilde görülüyor. Modern yapım tekniği ve malzemesini saklama gereği duyulmamış. Yeni yapılan çoğu bölüm mekân oluşturacak şekilde tamamlanmamış sanki bir depremde yarısı yıkılmış gibi bir görüntü elde edilmiş.

Sarayın yeniden inşa edilen hemen her bölümünün duvarlarında resimler bulunuyor. Bunların ne kadarı orijinal ne kadarı yeniden yapılmış ilk bakışta anlamak imkânsız. Kandiye (Heraklion) Arkeoloji Müzesi’nde bu figürlerin küçük fragmanlar hâlinde olduğunu gördük. Büyük kısmı eksik olan bu buluntulardan faydalanılarak ören yerinin duvarları zenginleştirmiş ve ilgi çekici bir hâle getirilmiş. Mevsim kış, çoğu günlerin yağmurlu olmasına karşın gerek Faistos gerekse Knossos Ören Yeri’nde çok sayıda turist bulunuyordu. Çünkü her iki ören yerinde de onların merakını uyandıracak düzenlemeler yapılmış, gezi güzergâhı rahat dolaşılır olmuş.

1923 yılında, daha Cumhuriyet ilan edilmeden Gazi Mustafa Kemal Paşa, İzmir’de yaptığı bir konuşmasında: “Yaşam felsefesinin garip bir belirtisi olarak, her yeni ve yararlı şeye karşı mutlaka bir kuvvet karşı çıkar. Buna bizim dilimizde irtica derler” diyor. Ülkemizin korunması gerekli kültür varlıkları konusunda da büyük bir irtica yaşamaktayız. Bu konuyu bildiğini, uluslararası literatürü takip ettiğini söyleyen bir grup yobaz hemen her şeye karşı çıkmayı marifet sanmakta ve bunca örneğe rağmen çağdaş düzenlemelere engel olmaktadır. Bu karşı çıkışın altında bilgi ve deneyimlerinin böylesi açılımlar için yeterli olmadığından yapamama korkusu yatmakta ve “Madem ben yapamıyorum kimse yapmasın!” gibi ilkel bir duygunun gelişmesi rol oynamaktadır.

Ülkemizin var olan gerek soyut gerekse somut kültürel mirasının çağdaş düzenlemelerle tüm insanlığın farkına varmasını sağlamak bizim boynumuzun borcumuzdur. Bunun için önümüzdeki, özellikle de genç insanların önüne dikilen bu engeli aşmamız gerekiyor. Benzeri düzenlemeleri Sicilya Segesta ve Selinunte’de, Fransa Fréjus Amfitiyatrosu’nda, İsrail Masada Ören Yeri’nde ve bunun gibi pek çok yerde de görmüştüm. UNESCO ve ICOMOS gibi uluslararası kuruluşlara üye hatta çoğunlukla yönetici pozisyonunda olan bu ülkelerde yapılan benzeri uygulamalar övgü ile karşılanırken bizim yaptıklarımız nasıl olur da suç teşkil eder? Bir açıklayan olursa çok sevinirim.

Sanırım sorun yapılan işte değil, ülkemiz insanının bazılarında cehalet, bazılarında ise haset duygusunun yüksekliğinden kaynaklanıyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
markajbet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
kordonbet
deneme bonusu veren siteler
deneme bonusu veren siteler
kralbet
ligobet
matbet
matadorbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Deneme bonusu veren siteler
denizli escort
Deneme bonusu veren siteler
Deneme bonusu veren siteler
tuzla escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
romabet
matadorbet
esenyurt escort
Pendik Escort
ultrabet